فايده : اعضا دو قسم است : مفرد و مركّب « 1 » . مفرد آن است كه هر جزو محسوس از آن را كه بگيرند ، در اسم و حدّ شريك كلّ باشد ، و آن دو نوع است : اصلى و غير اصلى . اصلى آن است كه اوّلا از منى حاصل شده باشد ، چون استخوان و پى و غضروف ؛ يا ثانيا ، چون وتر و غشا كه حاصل مىشوند از رباط و عصب كه حاصل شده‌اند از منى ؛ و غير اصلى آن است كه نه چنين باشد و آن گوشت است و پيه ، كه گوشت از خون و پيه از مائيّت خون متولّد مىشود . و مركّب آن است كه هر جزو محسوس كه از آن بگيرند ، در اسم و حدّ شريك كلّ نباشد ، چون دست ، مثلا ، كه هر جزو از او نامى و حدّى خاص دارد ، چون انگشت و ساق و بازو كه مجموع دست است ؛ و اعضاى مركّبه دو صنف‌اند : رئيسه و غير رئيسه . رئيسه آن است كه مبدأ و اصل « 2 » قواى ضروريّه باشد به حسب بقاى شخص ، و آن سه عضو است : دل كه مبدأ و اصل قوّت حيوانى است ، و دماغ كه مبدأ و اصل قوّت‌هاى نفسانى است ، و جگر كه مبدأ و اصل قوّت‌هاى طبيعى است ؛ و يا به حسب بقاى نوع و آن اعضاى ثلاثهء مذكوره است ، يعنى دل و دماغ و جگر و انثيين كه مبدأ و اصل قوّت مولّده است و مصوّره . و « 3 » غير رئيسه آن است كه نه چنين باشد ، چون باقى اعضاى مركّبه . « 4 »

--> ( 1 ) . ابن سينا دربارهء اعضاى مفرد و مركّب گويد : « اندام‌ها دو بخش هستند : اندام‌هاى ساده ( مفرده ) و اندام‌هاى مركّب . اندام‌هاى ساده اندام‌هايى هستند كه هر جزئى از اجزاى آنها چه در نام و چه در صفات كلّى همه باهم مشتركند ، مانند گوشت و اجزاى آن ، استخوان و اجزاى آن ، پى و اجزاى آن و از اين قبيل ، و آنها را متشابه الأجزاء مىنامند . و اندام‌هاى مركّب اندام‌هايى هستند كه هيچ جزئى از اجزاى آنها چه در نام و چه در صفات كلّى مشترك نيستند ، مانند دست و صورت . يك جزء از صورت ، صورت نيست و جزئى از دست نيز دست نيست . اندام‌هاى مركّب را اندام‌هاى ابزارى مىنامند ، زيرا كه اين اندام‌ها در تمام جنبش‌ها و اعمال بدن ، ابزار كار هستند » . ( قانون ، ج 1 ، ص 44 ) . ( 2 ) . س : - اصل . ( 3 ) . م : - و . ( 4 ) . در طبقه‌بندى تشريحى سنّتى حدود و ثغور هر اندامى به سطح و حجمش ختم مىشد ، امّا در طبقه‌بندى امروزى حدود اندام‌ها با تمامى اورگانيسم آن مورد بررسى قرار مىگيرد . بايد توجه داشت كه در آن موقع دانش ساختمان سلولى اعضا وجود نداشت ، ولى عبارات فوق قرابتى بسيار با دانش ساختمان سلولى دارد .